12 May Mag je een foto zomaar gebruiken?

Nee, meestal niet. Tenzij je het hebt gevraagd aan de fotograaf én deze toestemming geeft. Het klinkt eenvoudig en dat is het ook. Toch blijkt het in de praktijk opvallend vaak te wringen.

“Maar ik zet je naam erbij!”
— Een veelgehoord argument en helaas niet voldoende.

Een naamsvermelding is een kleine moeite, voor de fotograaf een groot plezier en een teken van respect. Maar het vervangt toestemming niet. Opvallend vaak is zelfs dát al te veel gevraagd. Het principe van moeten vragen komt dan met een zucht, want: gedoe, last. Terwijl je om toestemming simpelweg even kunt vragen.

Dan is er nog het andere veelgehoorde argument: ‘Maar jouw foto trekt aandacht en dat maakt dat mensen mijn post gaan lezen.’  Mooi hè dat een goede foto meerwaarde heeft. Maar complimenten en een tag betalen geen hypotheek. Fotografie is een vak, mijn vak. Al bijna twintig jaar beoefen ik het professioneel, en bijna veertig jaar als liefhebber, als ik de ervaring uit mijn kindertijd meereken.

Toestemming, betaling, naamsvermelding… het voelt soms alsof de basisprincipes van het auteursrecht steeds vaker als nog meer last worden ervaren. Wanneer ik iemand erop attendeer, volgt niet zelden een passief-agressieve reactie. Alsof ík moeilijk doe. Geloof me: als ik politieagent had willen worden, was ik dat wel geworden.

Een tip: denk aan muziek en hoe het daar werkt. Koop je een cd, dan is het schijfje van jou, maar het liedje niet. Met foto’s is dat precies hetzelfde. Het bestand staat op jouw computer, maar je mag het bestand niet zomaar overal tonen alsof het van jou is, zoals dat bij een nieuwe sociale media post het geval is. Mag met een liedje ook niet. (een repost, delen of imbedding mag wel, net zoals een liedje toevoegen vanuit instagram e.d. ook mag)

Wil je een beeld gebruiken in de openbare ruimte dat niet door jou of in opdracht van jou is gemaakt, dan moet je dat regelen. Muziek regel je via Buma/Stemra. Toestemming beeld regel je doorgaans rechtstreeks bij de fotograaf, soms via een agentschap.

Dit zijn overigens niet mijn regels die ik zelf heb bedacht. Het is de wet.

Verder is het ook goed om te weten dat een fotograaf regelmatig ook afspraken heeft met opdrachtgevers, waarvoor de foto’s zijn gemaakt, of met de mensen die op de foto staan. Het gebruik afstemmen is dus geen rompslomp, maar zorgvuldigheid.

Foto’s zijn uiteraard bedoeld om gezien te worden. Zelf ben ik ook groot voorstander van zo min mogelijk gedoe. Maar toestemming vragen is een kleine moeite en voor persoonlijk gebruik op sociale media beloon ik veelal met een volmondig ja.

— De Gelukkige Fotograaf

PS: Herken je iets uit eigen ervaring? Louter toeval. 😉